1860 yılının başlarında Osmanlı İmparatorluğu’nun posta teşkilatı, pul basımı ve posta dağıtımını düzenlemek üzere köklü bir yeniden yapılanmaya girmişti. Bu hızlı reorganizasyon, bilhassa yabancıların yoğun olarak yaşadığı bölgelerde ciddi dağıtım güçlükleri doğurdu. En mühim mesele, postacıların eğitimi idi. Osmanlı postacıları Arap harfleriyle Türkçe okumakta ve yazmakta hiçbir güçlük çekmiyorlar; fakat Latin harfleriyle yazılmış adresleri okumakta zorlanıyorlardı. Postacıların hem Arap hem Latin harflerini bilmesi ve ayrıca birden fazla yabancı dili öğrenmesi beklenemezdi. Bu durum, posta idaresini dağıtım işini yerel bir Rum iş adamı olan Liannos’a devretmeye mecbur bıraktı.
Gerekli evrakların tamamlanmasının ardından, Ağustos 1865’te Liannos İstanbul’da postayı dağıtmak üzere “Liannos et Cie” adlı yerel posta dağıtım şirketini kurdu. Şirket, Aralık 1865’ten itibaren geçerli olmak üzere 6 yıllık bir sözleşme imzaladı.
Liannos, faaliyeti süresince postayı şu bölgelere dağıtmıştır:
Arnavutköy, Bahçekapı, Beyoğlu, Haliç Feneri, Galata, Kadıköy, Kanlıca, Bakırköy (Makriköy), Beyazıt ve Tarabya.
Liannos, 31 Mart 1867’de iflas ettiğini ilan edene kadar posta dağıtımına devam etti. Bu tarihten 1870’e kadar yabancı postaneler, dağıtımı bizzat kendileri üstlendiler.
Liannos, her bir mektup için şehir merkezine olan mesafeye göre ücret talep ediyordu. Bu ücretlendirmeyi yönetmek için, Londra’daki Perkins Bacon tarafından basılan ve 1865 sonbaharında tedavüle çıkarılan 5, 20 ve 40 para değerlerinde üç pul ihraç ettiler. Bu pullar çoğunlukla 14 dişlidir. Dişsiz Liannos pulları da vardır; ancak bunlar hiçbir zaman bir zarf üzerinde görülmemiştir. Dişli pulların zarflar üzerindeki kullanımları dahi pek nadirdir.
 |
 |
 |
Liannos, bu pulları yabancı ülkelerden gelen mektuplara yapıştırır ve posta ücretini alıcıdan tahsil ederdi. Ayrıca mektup üzerine Liannos adını ve mektubun teslim alındığı tarihi taşıyan oval bir damga tatbik ederdi.
Bu pulların yanı sıra 4 adet hizmet pulu vardır. Basım miktarı bilinmemekle birlikte 3 ayrı baskı ve en az beş çeşit sahte mevcuttur. İkinci baskı ince kâğıda basılmış olup üzerinde “Podraca” su damgası bulunur. 20 para değerli pul, üçüncü kez çok ince bir kâğıda basılmıştır; bu baskıda “Taxe Ext.” ile “Taxe Int.” ibareleri arasındaki kısa çizgi kaldırılmıştır. Bilinen tek zarf, Dr. Adolf Passer’in koleksiyonunda bulunmuştur.
Liannos yalnızca Türk Hükümeti adına yerel posta acentesi olarak değil, aynı zamanda Mısır Postanesi için de benzer bir vazife görmüştür.
Konstantinopolis’te tanınmış bir filatelist olan D. E. Mavrogordato’nun Haziran 1866 tarihli mektubundan:
“Mısır Postanesi ile yapılan bazı anlaşmalar gereğince, İstanbul’daki Yerel Posta’nın Direktörü Mösyö Liannos, Mısır Postanesi’nden gelen mektupların dağıtımını üstlenmiştir. Ek dağıtım ücreti alıcı tarafından ödenecektir. Pul kullanılmamış mektuplarda, bugün çıkarılan Yabancı Posta pulu üzerinde gösterilen miktar bulunacaktır. Bu pullar, Mısır Postanesi’ne ödenecek meblağı gösterir; buna Yerel Posta’ya ödenecek miktar ilave edilecektir. Dört değer vardır: sarı üzerine 10 para; gül rengi üzerine 20 para; beyaz üzerine kırmızı 1 kuruş; beyaz üzerine mavi 2 kuruş.”
Bu açıklama, söz konusu pulların üzerindeki ibarelerin manasını izah eder. “SERVICE MIXTE”, Liannos–Mısır Postanesi’nin müşterek hizmetini ifade eder. Pulların son üç satırındaki ibarelerde, Mısır Postanesi’ne ödenecek meblağ “TAXE EXT.” ibaresinden sonra yazılırdı; Liannos’un Mısır Postanesi’nden mektubu teslim alırken bu dış posta ücretini önceden ödediği varsayılır. Yerel dağıtım ücreti ise mektubun ağırlığına göre belirlenir ve dört pulun gösterdiği değerlerden biri tatbik edilirdi. Toplam meblağ daha sonra doldurulurdu.
 |
 |
 |
 |
Liannos hizmeti, mali sıkıntılar sebebiyle çalışanlarına ücret ödeyemez hâle geldi ve Mart 1867’de işçiler maaşlarının ödenmemesi üzerine greve gittiler. “Etoile d’Orient” gazetesinin bildirdiğine göre bu durum hizmetin zorla kesintiye uğramasına yol açtı. Liannos hizmeti bir yıldan biraz fazla sürmüş, Mısır sözleşmesi ise yalnızca dokuz ay devam edebilmiştir.
31 Mart akşamı Yerel Posta kapanmak zorunda kaldı; ancak bu durum, mektup kutularına asılan ve “hizmet ikinci bir emre kadar tatil edilmiştir” ibaresini taşıyan duyurularla daha iyimser bir şekilde halka bildirildi.
Liannos hizmetinin başka güçlüklerle de mücadele etmesi gerekmişti. Türk Hükümeti, hak ettiği teşvik ve desteği vermediği gibi, Sultan’ın fermanından sonra 1865’te Liannos ile yaptığı sözleşmenin hükümlerini dahi yerine getirmemişti. Bu resmî ihmal, grevin başlıca sebeplerinden biri olmuş; dönemin raporları halkın Liannos’tan değil, hükümetten yana hayal kırıklığı yaşadığını göstermektedir. Halk, Liannos’un kendilerine iyi hizmet ettiğini kabul etmekle birlikte, kapanışın bir–iki hafta önceden haber verilmemiş olmasına ve ellerinde kullanılmaz hâle gelen pullarla kalmalarına içerlemişti. Aynı dönemde “Levant Herald”, Yerel Posta’nın işletme hakkının yıllık 40.000 kuruş sabit bedelle satılmasının düşünüldüğünü duyurmuş; ancak bu gerçekleşmemiştir.
Kaynak
[1] E. F. Hurt, THE TURKISH POST WITH EGYPT, Mayıs 1941
